مطالبه مهریه

با توجه به جایگاه خانواده و توجه قانون و قانونگذار نسبت به ارکان آن موضوعات مرتبط به مطالبه مهریه بسیار مهم است.
لازم است در ابتدا به تعریف مهریه بپردازیم،

مهریه، مهر یا صداق

به هر نوع مالی گفته می شود که به موجب عقد نکاح شوهر به زن تملیک نموده و هر زمان پس از عقد ، زن می تواند آن را مطالبه نماید

به موجب ماده ۱۰۷۸ قانون مدنی

هر چیزی که مالیت داشته باشد می توان برای مهریه در ضمن عقد نکاح و در سند نکاحیه قید گردد

مهریه می تواند:

مال منقول یا غیر منقول باشد،
وجه نقد یا سکه بهار آزادی باشد،
انجام عملی خاص که دز عرف برای انجام آن اجرت وجود دارد، باشد.

یکی از حقوق مالی که به موجب نکاح به زن تعلق می گیرد ، مهریه یا مهر می باشد.

به موجب ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی :

به مجرد عقد ، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید

با توجه به مفاد ماده فوق پس از وقوع نکاح میان زوجین، زن مالک مهر شده و هیچ چیز مانع مالکیت زن نسبت به مهریه نیست.

ذکر میزان مهریه در صحبت عقد نکاح شرط نمی باشد و اگر در عقد نکاح دائم مهریه ذکر نشود عقد باطل نیست

در این شرایط اگر طی توافق بعدی مهریه مشخص نگردد و به سند نکاحیه الحاق نشود،

زن مستحق مهر المثل می شود.

مطالبه مهریه در نکاح موقت

نکاحی که با وصف زمان منعقد شود و مدت داشته باشد حتی اگر ۹۹ سال هم ذکر شود،
عقد موقت نامیده می شود.


در عقد موقت اگر مهریه مشخص نباشد عقد محکوم به بطلان است.

اما همانطور که ذکر شد، در نکاح دایم عدم ذکر و یا تعیین مهریه خللی در صحت نکاح ایجاد نمی نماید.

در اثنای مدت عقد موقت،

اگر زوجه فوت نماید، مهر تعیین شده در عقد موقت از بین نمی رود و ورثه زوجه می توانند از شوهر او درخواست مطالبه مهریه نمایند.

اگر زوج فوت نماید، زوجه می تواند از محل ماترک به طرفیت وراث شوهر درخواست مطالبه مهریه نماید.

مطالبه مهریه به نرخ روز

به موجب ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی مطالبه مهریه به نرخ روز محاسبه می شود چه اینکه مطالبه از طریق دادگاه باشد و یا اداره اجراییات ثبت.

نکته:

اگر زوج فوت کرده باشد مطالبه مهریه فقط تا تاریخ فوت شوهر به نرخ روز محاسبه می شود
حتی اگر مطالبه مهریه چند سال بعد از فوت شوهر، توسط زوجه به طرفیت وراث زوج مطرح شده باشد.
مطالبه مهریه ای که وجه نقد باشد
تا زمان فوت شوهر متوفی به نرخ روز محاسبه می شود.

نکته:

مهریه وجه نقد به نرخ روز بر طبق استفساریه تبصره ذیل ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی مصوب ۱۳۷۶ تا زمان پرداخت آن توسط زوج محاسبه می شود و نه تا زمان مطالبه مهریه توسط زوجه.

موضوع استفساریه :

ماده واحده – آیا ملاک محاسبه مهریه به نرخ روز موضوع تبصره ذیل ماده (۱۰۸۲) قانون
مدنی مصوب ۱۳۷۶/۴/۲۹، زمان صدور حکم است یا زمان تأدیه آن؟

نظر مجلس :منظور از زمان تأدیه، زمان اجرای حکم قطعی و لازم‌الاجراء است.

انواع مهریه

مهریه عند المطالبه: در این نوع مهریه بعد از وقوع عقد نکاح زوجه می تواند تحت هر شرایطی حتی در صورت عدم تمکین و نشوز تمام مهر را از شوهر مطالبه کند

نکته

اگر نکاح زوجین منجر به طلاق شود و زوجه باکره باشد زوج باید تنها نیمی از مهریه را به زوجه باکره پرداخت نماید.

درصورت ادعای اعسار زوج بعد از مطالبه مهریه توسط زوجه،

اگر زوج مدعی اعسار از پرداخت مهریه است، باید دادخواست اعسار را تقدیم دادگاه کند.

مهریه عند الاستطاعه: وصف عندالاستطاعه در مطالبه مهریه بدین معنی است که‌ در صورتی که مرد از استطاعت مالی در پرداخت مهریه برخوردار باشد،

تکلیف پرداخت مهریه زوجه را برعهده خواهد داشت.

درج لغت عند الاستطاعه خلاصه کلام به نفع زوج و به ضرر زوجه است

عدم امکان ممنوع الخروجی زوج در مطالبه مهریه عندالاستطاعه:

مطالبه مهریه از طریق دادگاه باشد یا مطالبه مهریه از طریق اداره اجرای ثبت امکان ممنوع الخروج کردن زوج وجود ندارد.

عدم امکان اخذ حکم جلب زوج در مطالبه مهریه عندالاستطاعه

امکان جلب شوهر هم از طریق دادگاه کاملا منتفی است.

پس نتیجتا اینکه: مهریه ای که وصف عندالاستطاعه در آن قید شده باشد؛ ممنوع الخرجی و حکم جلب و زندان
برای آن قابل پیگیری نیست

در صورتی که مهریه زنی عندالاستطاعه باشد به این معنی است که وقتی شوهر مکلف به پرداخت مهریه می باشد که استطاعت پرداخت او به دادگاه ثابت شود به دیگر سخن زوجه باید اموالی از شوهر که جزء مستثنیات دین نیست را به دادگاه اعلام نماید تا بتواند توقیف و مهریه را وصول نماید، حساب بانکی و حقوق شوهر نیز از جمله آنها است.

مطالبه مهریه

مهریه و حق حبس

به موجب ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی زوجه باکره می تواند اعلام کند تا زمانی که کل مهر را دریافت نکند از شوهر تمکین نمی کند.
به این حق قانونی زوجه باکره حق حبس گفته می شود.

حتی اگر مهریه توسط زوج تقسیط شود، حق حبس زوجه تا پایان پرداخت کل مهریه پابرجاست.

اگر زوجه قبلا تمکین کرده باشد حق حبس او به محض تمکین زائل می شود.

عدم تمکین موجب عدم استحقاق زوجه به دریافت مهریه نمی باشد.

نکته

رویه دادگاه خانواده چنین است که اگر مهریه عند الاستطاعه باشد حق حبس زوجه را زائل می دانند.

مهریه و کاهش و افزایش آن بعد از عقد

بر طبق نظريه ۳۵۰۷۹/۳۰/۸۸ مورخ ۱۳۸۸/۱۲/۰۵ شوراي نگهبان و راي هيات عمومي ديوان عدالت اداري
مهريه شرعي همان است که در ضمن عقد تعيين شده است و هر گونه ازدياد و کاهش آن شرعا صحيح نمي باشد
در حال حاضر هم دفاتر اسناد رسمي مهريه را بعد از عقد کاهش يا افزايش نمي دهند.

نکاتی در خصوص ضمانت اجرای قانونی مطالبه مهریه تا میزان ۱۱۰ سکه

به موجب ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده
مهریه به هر میزان که در عقد نامه توافق شده باشد معتبر است.
اگر مردی دارای اموالی به غیر از مستثنیات دین باشد،
از محل اموال او به غیر از مستثنیات دین مهریه قابل وصول می باشد.

به منظور متعارف سازی تعیین مهریه و کاهش آمار زندانیانی که در پی اختلافاتخانوادگی و مطالبه مهریه راهی زندان شده اند،
برای مازاد ۱۱۰ سکه دادگاه حکم جلب و ممنونع الخروجی صادر نخواهد کرد.

نکته

اگر پس از تعیین نحوه پرداخت اقساط و پیش پرداخت تا ۱۱۰ سکه یا معادل ریالی آن زوج از انجام مفاد صادره سر باز زند این امر موجب صدور حکم جلب برای شوهر می شود.

راه های قانونی مطالبه مهریه

بر اساس اصول فقهی، مقررات و رویه های قضایی ، زن می تواند با استفاده از روش هایی مهریه اش را مطالبه کند .
بر این اساس ، مطالبه مهریه از دو روش امکانپذیر است .

راه اول مطالبه مهریه ؛

زن می تواند با مراجعه به دادگاه خانواده دادخواست مطالبه مهریه را تقدیم می کند.
این امر نیازمند رسیدگی در دادگاه و صدور حکم مبنی بر پرداخت مهریه است.

راه دوم مطالبه مهریه،

زن می تواند به جای دادگاه به اجرای ثبت مراجعه کند
و از طریق اجراییات ثبت مهریه اش را وصول کند.
در واقع به دلیل اینکه مهریه در سند ازدواج ذکر شده است و سند ازدواج نیز یک سند رسمی است.
زن می تواند با مراجعه به اداره ثبت محل سکونتش مهریه اش را به اجرا بگذارد و حتی مرد را ممنوع الخروج نماید .

نکته

مطالبه مهریه از طریق دادگاه و از طریق اجرای ثبت به صورت همزمان امکانپذیر نیست.
در صورتی که در دادگاه ثابت بشود که زن ابتدا از طریق اجرای ثبت درخواست مهریه کرده است،
دعوای او در دادگاه رد خواهد شد .

نوشته های مشابه